Een gesprek met jaap van de weg, arts, over zijn bijdrage aan het muziek-theater "Judith en Frank"

 

Kan je allereerst uitleggen wat je als dramaturg doet?

Mijn rol als dramaturg bij het karmatheater is vooreerst het maken van een synopsis. Voor ons  is dat het beginpunt voor  het maken van een voorstelling.
Dat is voor veel mensen de omgekeerde volgorde. Wie naar de schouwburg gaat vindt in het programmaboekje een samenvatting van het stuk. Dat kan pas  worden geschreven als de vorm is uitgekristalliseerd. Het is een eindwerkstuk.
De synopsis die ik maak ziet er dan ook anders uit, want dat is een startdocument.

Veel van de problemen die ik in mijn praktijk voor psychosomatiek en ontwikkelingsvragen ontmoet zijn te herleiden tot karmische wetmatigheden.  Die wetmatigheden zijn het basismateriaal voor de synopsis, die dan ook in globale termen de spirituele inhoud weergeeft die in het stuk zijn plaats moet krijgen. Pas daarna kan het verhaal tot stand komen in de aardse details en kan tekst, regie en muziek worden gecreëerd.  Tijdens de repetities waarin het stuk zijn vorm begint te krijgen kijk ik of  het binnen de synopsis past.

Maar wat staat er nu geitelijk in zo'n synopsis?

Eigenlijk beschrijf ik daar de leerweg die ieder individu moet gaan, gedurende zijn levensloop. In het geval van dit stuk “Judith en Frank” omschreef  ik in globale termen wat in karmisch perspectief de beginsituatie is, wat de aard is van hun samenwerking, waar de spanningsbron ligt en wat hun gemeenschappelijk doel is. Ook het onvermijdelijk conflict en de uitwerking daarvan hoort daarbij. Ik beperk mij niet tot de aardse omstandigheden, maar veroorloof mij ook de spirituele wereld van de nacht en het voorgeboortelijke op te nemen, of een terugblik in vorige incarnaties. De klassieke tragedie als theatervorm is dan behulpzaam bij het uitwerken van die karmische wetmatigheden die hier opgeld doen. Om een idee te geven over de synopsis voor voor dit stuk: Die beslaat een proloog, 5 bedrijven, 5 scènes tussen de bedrijven in en dat alles op iets meer dan  2 bladzijden tekst.

Hoe werkt de voorstelling voor het publiek?

Wat ik hoop is dat men de situatie herkent, voor wat betreft de dagelijkse omstandigheden. Vervolgens hoop ik dat men een ander perspectief ontmoet om aan  die leerweg die ieder moet gaan, richting te geven. De scènes die zich in de nacht afspelen geven aanleiding tot een heel andere verhouding tot de spirituele  activiteiten in de slaap dan we gewend zijn.  Dat heeft ook consequenties voor de manier waarop we naar de dag kijken. Een terugblik in vorige incarnaties, waarin we een aanknopingspunt kunnen vinden voor het karma in latere incarnaties, doen zowel ballast als inspiratie vermoeden. Allemaal karmisch perspectief waar we iets mee aan kunnen(!) of moeten? Inmiddels hebben we de nodige reacties ontvangen en lijkt de opzet goed geslaagd. De eerste voorstelling in de beslotenheid van een conferentie gaf al onmiddellijk veel mogelijkheden om karmische vraagstukken aan te vatten in verschillende kunstzinnige werkgroepen. En ik denk dat het enthousiasme dat we daar hebben opgewekt heeft geleid tot een uitverkochte zaal (15 november 2009) en een wachtlijst voor een volgende voorstelling in maart.
Een belangrijk element in de sfeerbepaling van het stuk wordt verzorgd door de muziek. We komen met vier musici die voornamelijk improviserend de wetmatigheden van het stuk laten horen. Het zijn dezelfde wetmatigheden als voor de anderen gelden, maar nu getransponeerd naar de muziek. Ook de belichting volgt die wetmatigheden op zijn manier. De spelers met hun verschijning, gebaar en tekst appelleren meer aan het begrip. De combinatie maakt het zeer werkzaam. Het publiek ervaart dat vaak zonder aan te kunnen geven waar die werkzaamheid nu precies vandaan komt.
Judith en Frank zijn personages die tijdens de repetities hun naam en karakter hebben gekregen. Daar is hard aan getrokken. De voor hen bestemde teksten hebben ze zelf kunnen vormgeven.  De derde figuur die we op het toneel te zien krijgen is een “geestwezen”. Daarover is meer te doen geweest dan over de karakters van Judith en Frank. Vaak  hebben we ons tijdens repetities afgevraagd of het geestwezen goed werd gekarakteriseerd, of zijn tekst wel aansloot bij zijn karakter en het moment en of dat paste binnen de synopsis. Onze eigen zoektocht werd hieraan duidelijk, want waaraan mogen we geestwezens afmeten?
Als groep die het Karmatheater vorm geeft zijn we net zo onderhevig aan de wetmatigheden van het karma als ieder ander. In ons halfjaar van voorbereiding kenden we ons eigen 1ste, 2de en 3de bedrijf. Toen het 4de bedrijf zich aandiende werd het spannend, want als we alleen maar in de emotie zouden raken en de intellectueel-psychologische kant kiezen, hadden we niet van ons eigen theaterwerk geleerd. Door bewust te kiezen voor een karmisch perspectief bij de uitwerking van ons eigen 4de bedrijf zijn we trouw gebleven aan onze eigen idealen en zijn tenslotte versterkt in ons eigen 5de bedrijf aangekomen. Deze leerweg was voor onszelf de krachtigste demonstratie van de werkzaamheid van de gekozen richting.

We hopen een reeks openbare voorstellingen in het land te kunnen geven als theater-evenement. Daar zal ik steeds een korte inleiding verzorgen om het thema enigszins in perspectief te plaatsen.

Voor instituten en bedrijven is de voorstelling zeer geschikt als moment van bezinning. We zagen dat zo'n voorstelling een vliegende start kan zijn voor dat soort momenten. Voor deze categorie kan ik een inleiding van zo'n 40 minuten houden voordat het theater begint.
We hebben gemerkt dat bedrijven en instituten de voorstelling als startpunt kunnen gebruiken voor een studie- of bezinningsdag, of voor wat in de personeelssector ook wel “intern onderhoud “ wordt genoemd. Met onze ervaringen met dit soort dagen  kunnen we, dan wel adviseren over de inrichting daarvan, als ook feitelijk de dag helpen vormgeven met werkgroepen of wat gewenst wordt.

Het karmisch perspectief is aanwezig op ieders leerweg.

Het is de kunst het “te zien”.